vrijdag 24 juni 2011

De Grote Stilte

Heb je enkele jaren geleden de film “Into great silence” gezien?
Ik heb er in elk geval van genoten. Vanuit mijn zachte bioscoopzetel werd ik meegenomen binnen de muren van de Grande Chartreuse. De geluidsband van de film werd gedomineerd door voetstappen, piepende deuren of wielen van de maaltijdkar. Ik voelde me twee uur lang één van de abdijbewoners.

Nu, een vijftal jaren later, mocht ik diezelfde ervaring ‘life’ mee maken.
En inderdaad, het leven is er zwaar: elke nacht opstaan voor een gebedsdienst, van middernacht tot half drie, het grootste deel van de dag alleen in een cel doormaken, in stilte, altijd opnieuw alleen eten, nooit vlees, nooit koffie en slechts twee maaltijden per dag.
Nooit op familiebezoek gaan of eens gewoon erop uit trekken...
Deze manier van leven is niet voor mij weggelegd.

Dan denk je misschien: je moet wel gek zijn, om voor zo’n levensvorm te kiezen. Ofwel verbitterd en streng.

Het voorrecht van mijn verblijf in de Karthuis van Brazilië, liet me de mens achter de monnik te ontmoeten. Want in de karthuis van OLV Middelares leven 10 gelukkige mannen,a die een diepe vrede in zich dragen.

Eerst en vooral pe Antão Maria Algoet, een kozijn van mijn vader, geboren in Zwevegem, die mijn gastheer was. Tijdens vele gesprekken wisselden we uit over kerk en wereld, over het welzijn in onze familie en over de moeilijke tijden omwille van de pedofilieschandalen in België.
Woensdag deden we een lange dagtocht, waarbij mijn fysieke vermogens door de 67-jarige monnik serieus op de proef werden gesteld. Ongelofelijk hoe een man die reeds een hartoperatie achter de rug heeft, die als missionaris vele tropische ziekten overwon, nog zo vitaal kan zijn…

Dan was er de goede Spaanse prior, pe. Luis, die enorm veel humor heeft, maar tegelijk zo diep kan spreken. We hadden een lang gesprek over de noodzaak van de diepe verbondenheid met Christus in het leven van elke priester. Tussendoor lachte hij de Belgische politieke crisis weg met de bemerking dat 'flamenco’ (Portugees voor Vlaams) in Spanje de betekenis heeft van een zotte dans met castagnetten…

Er was ook een franse monnik die om een gesprek vroeg. Hij had twee vragen…
Ons gesprek begon erg diepgaand, over de aanwezigheid van Christus in de ontmoeting met mensen met een handicap. Het trof me hoe de monnik op de hoogte is van deze problematiek, en hij, zonder ervaring te hebben, toch zo’n mooie visie heeft.
Ook hij relativeerde zichzelf met zijn tweede vraag. Hij wou weten wat ik vond van de strips van Kuifje. Lachend vertelde de belezen man dat hij een grote fan is van deze kinderheld…

Verder was er nog die jonge broeder, een Braziliaan uit de Nordeste, die zo’n diepe vrede uitstraalt.

Of de novicemeester, theologisch enorm onderlegd, zeer handig en vele taken, die heel graag in bomen klimt.

Ja, de karthuizers zijn geen koude mensen die zichzelf pijnigen door de ondraaglijke last van het karthuizerleven op zich te nemen. Het zijn heel warme en aangename mensen, met wie een gesprek nooit te lang duurt.

De grote stilte - bezoek aan de karthuizers

maandag 20 juni 2011

Feest van São João

Momenteel ben ik onderweg van Porto Allegre naar Santa Maria, hier in het zuiden van Brazilië. Morgen ben ik bij de karthuizers…
De temperatuur valt mee. Men had me verwittigd voor het koude zuiden, maar ’t is hier nog 22° Misschien is het ’s nachts kouder…
Gisteren was een gevulde dag.
Na afscheid te nemen van Frans in Mundo Novo volgde de lange busreis naar Salvador.
In Salvador werd ik opnieuw hartelijk ontvangen door de zwartzusters. En er volgde een verrassing. Hoewel het feest van Sint-Jan-de-Doper normaal pas op 24 juni gevierd wordt, mocht ik zondagnamiddag al ’n São João feest van twee parochies mee maken. Zoals ik reeds in vorige blogberichten vertelde, is dit een groot feest in Bahia, bijna belangrijker dan het kerstfeest. Er waren 2000 mensen bijeen, die dansten en smulden van de ‘comida specifica’, het typische voedsel van het binnenland van Bahia: bolo (cake), gebakken maïs, apenoten, soort maïspudding, soort oliebollen gemaakt van maïs,… In deze tijd, waar de maïs geoogst wordt, wordt bijna alles van maïs gemaakt. En geloof me, ’t is lekker!
Wat me trof op dit feest, was dat alle generaties er vertegenwoordigd waren, en uitbundig vierden. Op het podium stond een bandje dat folkloristische muziek speelde, waarop gedanst wordt. En natuurlijk moest ik mee dansen. De zwartzusters namen me bij de hand en er was geen ontkomen aan…
Zwartzusters salvador

Wanneer voetbalhelden trouwen

Zaterdagavond hadden we een huwelijksviering in Mundo Novo. En niet zomaar één. Fabiano is een stervoetballer (keeper) uit Mundo Novo, en hij werd ‘gekocht’ door een eerste klasse club in Portugal. Samen met zijn geliefde Jessica gaat hij naar Portugal gaan wonen, maar vooraleer te vertrekken, wil het stel nog trouwen. Het werd een – naar Bahiaanse normen – heel chique trouw. Op straat waren dan ook veel nieuwsgierigen die de bruid wilden aanschouwen. Ja… een trouw voor de boekskes…
De Bahiaanse traditie werd ook hier waargemaakt. De trouw zou plaatsvinden om 19u.30, maar het koppel deed haar intrede in de kerk om 20u.15. Gelukkig maakt Frans zich ondertussen daar niet meer druk in.
Wanneer voetbalhelden trouwen...

'Laatste middagmaal' te Mundo Novo

Zaterdag was het mijn laatste dag in Mundo Novo. Een reden te meer voor Lene, om me nog eens goed te verwennen met heerlijke bruine bonen, zoals ze die enkel in Brazilië kunnen bereiden. Feijoada noemen ze dat hier: basis is bruine bonen, maar er zitten heel wat soorten vlees in en heerlijke kruiden. Het moet van de avond voordien al weken in een soort marinade.
Het ‘laatste middagmaal’ was ook een gelegenheid om presentjes te geven: een setje glazen en een ‘blousa’ voor Frans, nog wat Belgische chocolade en aardbeienlikeur voor Lene en een bal, een minisnookerspel en enkele latten chocolade voor de kinderen. En geloof me, ik zat in ’t bovenste schof bij Erice en Otavio…
Afscheid Mundo Novo

donderdag 16 juni 2011

De kerk in Brazilië

Hier in het hartje van de 'Nordeste' kan je niet over kerk spreken, zonder de basisgemeenschappen te vernoemen. Het treft me hoe mensen uit de basis verantwoordelijkheid nemen over hun gemeenschap. Catechistas gaan voor in vieringen, zorgen voor hun kerk of kapel, bezoeken de zieken, doen afscheidsgebeden bij de doden, zorgen voor de armen, organiseren vormingsmomenten en zijn aanspreekfiguur voor de mensen. Het kan ook niet anders, vermits de priester pastoor is van zoveel gemeenschappen. Frans is pastoor voor 28 gemeenschappen, in een straal van 70 km. rond Mundo Novo.

Een heel interessant artikel over de kerk in Brazilië vond ik op de website van de zwartzusters. Het is écht de moeite waard om te lezen en beschrijft zeer goed hoe de kerk hier is.
http://www.zwartzusters-bethel-brugge.be/braziliekerk.html

woensdag 15 juni 2011

Het leven in Brazilië is goedkoper dan in België. Maar dit geldt enkel voor ons, Belgen. Voor Brazilianen is het leven heel duur!

De wisselkoers van de real (R$) bedraagt momenteel: R$ 1 = € 0.44

Enkele prijzen:
- Brood: R$ 1.00 /5 pistolets (€ 0.44)
- Bananen: R$ 2.00 /kg. (€ 0.88)
- Aardappelen: R$ 3.00 /kg. (€ 1.22)
- Bloem: R$ 1.50 /kg. (€ 0.66)
- Bier: R$ 4.00 /l. (€ 1.76)
- Cachaça (likeur) R$ 4.50 /l. (€ 1.98)
- Ethanol (brandstof) R$ 2.00/l.(€ 0.88)

Voor de basisgeneeskunde hoeven de mensen hier niet te betalen. Er is in elke stad een geneeskundige post (posto de saudi familiar), waar mensen terecht kunnen.
Slechts weinig mensen kunnen zich een auto veroorloven. Ze verplaatsen zich te voet of soms met de moto. Fietsen zijn hier goedkoop, maar door de hele scherpe hellingen is fietsen niet aangewezen.
Een busticketje Salvador-Mundo Novo (303 km.) kost R$ 50. (€22)
Om naar de markt te komen, rijden de mensen mee in kleine vrachtwagentjes, die vaak helemaal vol zitten en eigenlijk wel gevaarlijk zijn. Soms vallen mensen er uit.

Indien je ondertussen denkt dat het leven hier goedkoop is, dan moet je wel weten dat een maandwedde hier ongeveer R$ 500 bedraagt. (€ 220)
De meeste mensen in Mundo Novo moeten overleven met R$ 100 per maand (€ 44), soms met een heel gezin!
Dit zet me tot nadenken… Hoe gemakkelijk geef ik een briefje van € 50 uit?

dinsdag 14 juni 2011

Sfeerbeeld Podes Mundo Novo

Vandaag hebben we wat in huis gewerkt. Er is hier enkele maanden geleden een elektricien geweest, die zijn werk helemaal niet goed gedaan heeft en zo hebben we heel wat electriciteit herlegd. Ondertussen werd er les gegeven aan de mensen met een mentale handicap en de doven. In voorbereiding van het feest van Sint-Jan-de-Doper werd een projectje opgestart. Beide groepen werkten samen aan een kunstwerk wat het feest van São João illustreert.



http://www.youtube.com/watch?v=-kp1aLwgRw0

En inderdaad, het feest van São João wordt hier sterk gevierd. Het is een beetje als het kerstfeest bij ons. Elke dag knalt hier al vuurwerk, er wordt in de kerk een noveen gehouden en 's avonds is het bijna elke avond feest, waarbij veel gedronken wordt.
Eigenlijk is de juni-maand één grote feestmaand: Pinksteren, Santo Antonio (gisteren), Sacramentsdag en São João. Telkens een vrije dag en reden tot straatfeesten (= veel lawaai).
En je denkt misschien: 'allemaal kerkelijke feesten'...
Ja, het geloof is in Brazilië zo vanzelfsprekend verweven met het leven. Op TV wordt God bijna in elk programma te pas en te onpas vernoemd. En als een Braziliaan ergens een reden om te feesten vindt, zal hij het zeker niet laten...

Podes - Mundo Novo

zaterdag 11 juni 2011

Wat heeft de missionaris met de VTT gemeen?

Hier in Mundo Novo rijden weinig fietsen. Logisch ook, want bijna alle hellingen zijn hier buiten categorie. Als je fietsen ziet, dan zijn dat meestal van die zware mountainbikes. VTT’s noemt men degelijke fietsen in het Frans. Des Vehicules pour touts terrains.
Het doet me denken aan het werk als missionaris. Missionarissen zijn ook VTT’s. Ze moeten van alles kunnen. Neen, je hoeft niet op alle terreinen specialist te zijn, maar wel je plan kunnen trekken. Zo zag ik Frans hier bezig als architect om plannen te tekenen, als metser, als loodgieter, als elektricien, als tuinier en als kok. Hij is orthopedagoog en sociale dienst van het project Podes, soms zelf eens dokter en op zaterdagvoormiddag ook psycholoog, wanneer mensen van de parochie ontvangt.
Hij kent zijn weg doorheen de administratieve molen en kan goed met de computer overweg. Soms doet hij dienst als vertaler-tolk.
Hoe bereid je je hierop voor? Bouwkampen als jongere, een opleiding aan het seminarie voor Latijns Amerika en een master in de orthopedagogie kunnen al goed helpen. Daarnaast leven met de ogen open en leren uit de ervaringen.
Missionaris zijn

Chapada Diamantina

We zijn er enkele dagen tussenuit geweest, voor wat toerisme. We bezochten het schitterende nationaal park "Chapada Diamantina" http://welcome.to/chapada
In 2007 deden we er ook al 'n trip.
Dit jaar was het nog veel mooier. De prachtige natuur, de vele watervallen, de schitterende wandelingen. Geniet van de foto's...
Chapada

dinsdag 7 juni 2011

Podes in Tapiramuta

Met het project Podes is pr. Frans actief op drie verschillende locaties: Mundo Novo, Tapiramuta en Pitadas. Vandaag bezochten we Tapiramuta. Op deze locatie is Podes al meest uitgebouwd. Dit komt dankzij de goede medewerkers, maar ook dankzij de samenwerking met het gemeentebestuur.
Er is ook heel wat veranderd sinds 2007, toen ik het project ook al bezocht. Met financiële steun van vrijgevige mensen uit België kon Frans twee mooie grote leslokalen bouwen en aangepaste sanitair. Ondertussen kunnen een dertigtal kinderen en jongeren met een beperking genieten van een degelijke begeleiding. Mensen met een handicap zijn in Brazilië nog steeds een kwetsbare groep. In de 'Nordeste', de armste streek van Brazilië, moeten de mensen al vechten om te overleven, laat staan om de bijzondere zorg voor mensen met een handicap op zich te nemen.
Met eenvoudige middelen zetten de professoras zich in om creatief te zoeken naar maximale ontplooiing van elk kind. Hier liggen nog kansen voor samenwerking met voorzieningen in West-Vlaanderen. In Vlaanderen is er een lange traditie in de gehandicaptenzorg, waardoor wij onze ervaringen zouden kunnen ten dienste stellen van deze enthousiaste leerkrachten. Steun voor dit project hoeft dus niet altijd financieel te zijn.
Ik beloofde wat foto's door te sturen van mogelijkheden tot dagbesteding die binnen onze voorzieningen ontwikkeld werden.
Tapiramuta

zondag 5 juni 2011

Zondag 5 juni – eucharistie en doopviering

Deze morgen hadden we eucharistie in de parochiekerk van Mundo Novo. Het was een stemmige eucharistie met een enthousiast vierende gemeenschap. Er was een mooi koortje met jongeren, die goed zongen. De viering werd mee gedragen door een drietal catechistas, waarvan één ook de homilie verzorgde.
Na de viering werden ook nog vijf kinderen gedoopt. Ik mocht mee helpen aan de doopviering (zie foto’s hieronder)
eucharistie+doop 5 juni

zaterdag 4 juni 2011

Vrijdag 3 juni – Pitadas

Het project Podes bestaat momenteel op drie lokaties: Mundo Novo, Tapiramuta en Pitadas. Waar Frans zich oorspronkelijk vooral bezig was met de doven, richt hij zich nu tot alle vormen van handicaps. Zo is er in Mundo Novo een klas voor doven, maar ook een klas voor kinderen en jongeren met een mentale handicap.
Pitadas is een nieuwe vestiging van Podes. Vandaag is er een vergadering om de bouwplannen van Podes verder uit te werken. Ondertussen geeft Lene de ganse dag les aan de professores. Libras is de Braziliaanse doventaal. Lene heeft het perfect onder de knie en geeft die kennis door aan de professores van Podes in Pitadas. Zelf bevond ik me deze voormiddag ook tussen de leerlingen van Lene. Net zoals de anderen werd ik op het einde van de les ondervraagd. Toen ik het gebaar voor konijn maakte (Coëlho) was er heel wat hilariteit in de groep. Ik kan duidelijk nog veel leren, wat Libras betreft…
Pitadas

Donderdag 2 juni – ‘bouwkamp’

Ik voel me vandaag verbonden, met het Brugse thuisfront, waar de bloedprocessie uitgaat: Brugges’schoonste dag… Maar Onze-Lieve-Heer Hemelvaart wordt in Brazilië niet gevierd. Het is een werkdag als een ander. Alle aandacht wordt gericht op het feest van Sint-Jan, op 24 juni, waarvoor men nu reeds de voorbereidingen treft.

Bij pr. Frans is het écht thuis komen. Sinds twee jaar woont hij in een nieuw sober huis, dat toch heel wat gezelligheid uitstraalt. Het bestaat eigenlijk uit twee gebouwen, waar vooraan het project ‘Podes’ gevestigd is en achteraan het woongedeelte. http://franciscoverhelle.blogspot.com

Omwille van de vermoeidheid houden we het tijdens deze eerste dag in Mundo Novo wat rustig. In huis mogen we nog heel wat karweien opknappen: elektriciteit leggen, een lekkende afvoer vernieuwen, waterleiding herstellen, termieten verdelgen,… Ik voel me net op ’n bouwkamp, wat me goed doet. Want mijn geweten knaagt soms bij de gedachte dat ik ’n dure reis maak, terwijl men met dat budget hier zoveel mooi werk zou kunnen doen… Wanneer ik dan zelf een steentje kan bijdragen voel ik me nuttiger.

Woensdag 1 juni – naar Mundo Novo

De busreis van Salvador naar Mundo Novo neemt vijf uur in beslag. Ik maak er gebruik van om wat uit te rusten. Meer dan in 2007 heb ik last van mijn bio-ritme. Er is een tijdsverschil van 5 uur tussen België en Brazilië. Elke morgen kom ik hier rond 4u. wakker. (dit zou 9u. zijn in Belgische tijd) Maar doordat we in Salvador maar om 23u. gingen slapen (4u. in Belgische tijd) kom ik slaap tekort. ’s Avonds ben ik dan ook echt moe, wanneer ik op mijn bed plof…

In het buitenrijden van Salvador, rijden we kilometers lang langs Favella’s. De armoede is hier écht groot. Eigenlijk toont de stad Salvador om een schokkende wijze, hoe het er in de wereld aan toe gaat. In een klein gedeelte van de stad, gaat het er Westers aan toe: mooie huizen, grote winkelcentra, ongelofelijk druk verkeer, relatieve welstand. Maar rond die rijkdom is er een kring van diepe ellende: krottenwijken, alcoholisme en druggebruik, (kinder)prostitutie,… Het viel me de afgelopen dagen op, hoeveel ontzettend jonge moeders rondlopen met kleine kinderen. Je kan hier niet naast de tienerzwangerschappen kijken: meisjes van 12, 13 jaar met ’n bol buikje. Hier zie je hoe de welvaart ongelijk verdeeld is. Salvador is een ‘scheve tafel’, maar dan in realiteit…

Dinsdag 31 mei – ontmoeting met de zwartzusters

De zwartzusters leerde ik reeds kennen, toen ik in 2007 in Salvador was. Ze hebben hier in Brazilië een vijftal kleine gemeenschappen, van waar elke zuster uit gaat werken. Zusters zijn betrokken bij de armenzorg, bij kinderopvang, in de gehandicaptenzorg of in scholen.
Guido neemt me mee naar een appartementsgebouw van de zwartzusters, dat gerenoveerd dient te worden. Beneden worden aangepaste wooneenheden gecreëerd voor mensen met een handicap en boven komen sociale woningen. Hierbij dienen goede afspraken gemaakt te worden met de aannemer. Want in Brazilië is er vaak misbruik, wanneer men een verbouwingsproject niet goed opvolgt. Guido werd door de congregatie aangesproken om een oogje in het zeil te houden.

’s Avonds vieren we het feest van Maria bezoek. Hier in Brazilië wordt dit bijzonder gevierd. De kinderen houden een processie en kronen het beeld van Maria. Het is een mooi gebruik, dat wij in het westen grotendeels verloren zijn.

Dinsdag 31 mei – bezoek aan Acopamec

Het project Acopamec (www.acopamec.be) werd opgericht door de westvlaamse priester Michel Ramon. Guido, die voorheen kok was in het seminarie, is reeds lang betrokken bij dit mooie project. Een tweetal jaar geleden kwam hij in Salvador wonen, om zich samen met zijn vrouw Maria, volledig voor dit te geven.
Acopamec kwam tot stand toen pr. Michel, geraakt door het leed van de vele straatkinderen van Salvador, een school wilde oprichten. Ondertussen zijn honderden kinderen en heel wat personeelsleden betrokken bij Acopamec.
Het project bestaat uit een grote middelbare school, een lagere school, een kindercrèche en twee opvangtehuizen voor meisjes in nood. In de middelbare school kunnen kinderen een beroepsopleiding volgen: haartooi, bakker, schoonheidszorg, elektriciteit, informaticus en zelf tandheelkunde en orthodontie.
Eerste dagen in Brazilië

Maandag 30 mei - heenreis

De heenreis is goed verlopen. Tussen mijn voordeur in Brugge tot de deur van Marc Decuyper in Salvador, was ik 19 uren onderweg: anderhalf uur op de trein, drie uur tussen Brussel en Lisboa, 9 uur tussen Lisboa en Salvador. De rest was wachten, inchecken en bagage ophalen…
In Salvador stond Guido Steeman me aan de luchthaven op te wachten.
Als ervaren Salvadoriaan, had hij geen moeite om door het drukke verkeer van de grootstad te manoeuvreren.
In de late uurtjes mocht ik kennis maken met pr. Marc Decuyper. Hij woont in een sober huis, in een arme buurt van Salvador. In de buurt is het enorm druk en lawaaierig. Ik word er getroffen door de vele jonge mensen op straat. Maar veilig is het er niet. Enkele dagen geleden werd in deze straat nog een man doodgeschoten.
pr. Marc is er pastoor van een parochie met ‘n 12-tal gemeenschappen. Daarnaast geeft hij les en is hij pastoraal verantwoordelijke van een groot college, dicht bij het strand.